Co to jest yerba mate? Wszystko, co musicie wiedzieć o ostrokrzewie paragwajskim

2019-05-15
Yerba Mate - co to jest? Artykuł na blogu Naturalmarket.pl - yerba mate sklep

Yerba mate to aromatyczny napar na bazie liści ostrokrzewu paragwajskiego o wysokiej zawartości kofeiny. Od wieków doceniany przez mieszkańców Ameryki Południowej, niedawno staje się coraz popularniejszy także w naszym kraju. Jak rozpocząć swoją przygodę z yerbą? Czego potrzebujemy, by w pełni cieszyć się tym zdrowym i naturalnym substytutem kawy? Wszystkiego dowiecie się z tekstu!

Trochę historii yerba mate

Ostrokrzew paragwajski dorasta na tropikalnym pograniczu Brazylii, Argentyny i Paragwaju. Odkrywcami jego właściwości byli zamieszkujący te tereny Indianie z plemienia Guarani. Z liści przygotowywano energetyzujący i bogaty w substancje odżywcze napar. Spożywanie yerba mate miało charakter rytuału, a roślinę otaczano nadzwyczajną opieką. W okresie konkwisty, tereny zamieszkiwane przez Guaranów trafiły pod zarząd jezuitów. Zakonnicy utworzyli tzw. redukcje. Były to quasi-państwa oparte na tradycyjnej gospodarce, zarządzane wedle idei równości i solidaryzmu. Zafascynowani tubylczym naparem zakonnicy dostrzegli we właściwościach yerba mate potencjalne źródło zysku. Przeprowadzono szereg badań i nowatorskich jak na tamte czasy eksperymentów. W końcu udało się opracować technologię uprawy tej wymagającej rośliny i utworzono pierwsze plantacje. Umożliwiło to produkcję sporych ilości surowca znacznie przewyższających lokalne zapotrzebowanie. Zaczęto więc eksportować yerbę do innych prowincji kontynentu. Powszechny dostęp i duża popularność przyszły szybko. Już w XIX wieku mate zyskała status narodowego napoju Paragwajczyków i Argentyńczyków. Z czasem naczynko yerby stało się popularnym motywem w sztuce oraz literaturze. Romantyzowaną ówcześnie postać gaucha, czyli samotnego pasterza z bezkresnej pampy przedstawiano z nieodłącznym matero u boku.

Yerba mate dotarła do Europy jeszcze w XIX wieku, lecz przez wiele dekad stanowiła niszowy, trudno dostępny produkt. Cieszyła się popularnością przede wszystkim wśród latynoskich imigrantów zamieszkujących Hiszpanię. Rewolucją okazała się popularyzacja sprzedaży internetowej. Dzięki temu od kilkunastu lat grono mateistów ze Starego Kontynentu sukcesywnie się poszerza. Fenomen yerby nie ominął również Polski. Wedle statystyk jesteśmy w europejskiej czołówce jeśli chodzi o spożycie yerba mate.

Jak działa yerba mate? Właściwości ostrokrzewu paragwajskiego.

Dzięki wysokiej zawartości kofeiny napary na bazie yerba mate wykazują działanie pobudzające. W zależności od gatunku stopień nasycenia substancją może mieć od 0,5% do 2%. Kofeina jest wchłaniana przez organizm za pośrednictwem żołądka i jelita cienkiego, skąd trafia bezpośrednio do tkanek. Prócz energetycznej stymulacji, napar pobudza mięśnie, przyspieszając przemianę materii i pracę nerek. Właśnie dlatego chętnie poleca się ją przy dietach odchudzających. W połączeniu z odpowiednim odżywianiem i aktywnością fizyczną znacznie wspomoże walkę z otyłością. Co więcej, zawiera szereg witamin i soli mineralnych. Wspiera też układ immunologiczny — mateiści chorują rzadziej. W przeciwieństwie do kawy dostarcza magnez, a nie wypłukuje go. Dzięki temu pijąc yerba mate nie odczujemy efektów ubocznych znanych kawoszom.

Jak powstaje yerba mate? Regionalne odmiany yerba mate.

Najczęściej yerba mate produkuje się z wysuszonych i poddanych wędzeniu dymem liści i łodyżek ostrokrzewu paragwajskiego. W zależności od regionu możemy jednak zauważyć różnice w obróbce wpływające na smak naparu. Paragwajska yerba mate powstaje wedle opisanego wyżej sposobu. Charakteryzuje się mocno goryczkowym, “dymnym” aromatem i obecnością patyczków i pyłu. Ze względu na panujące tam wysokie temperatury, napój serwuje się głównie na zimno. Paragwajskie marki będą świetnie smakować właśnie w takiej formie. Choć w Argentynie yerba mate produkowana jest podobnie, raczej nie cechuje się tak mocną goryczką i zawiera mniej pyłu. Argentyńczycy chętnie sięgają po susz typu despalada, czyli taki, który zawiera wyłącznie listki. Napar najczęściej spożywany jest na ciepło. Odrębną kwestią są yerba mate z Brazylii i Urugwaju. W kraju samby pija się tzw. chimarrao. Podczas produkcji pomijany jest proces wędzenia dymem i leżakowania. Po zebraniu liście mielone są na drobny pył o soczyście zielonym zabarwieniu. Napar ma słodkawy, lekko trawiasty posmak. Urugwajska yerba mate to przysłowiowy rodzynek, gdyż kraj nie posiada własnych plantacji! Surowiec importowany jest z Brazylii. Ma jednak dość osobliwy charakter, co wyróżnia ją na tle brazylijskich produktów. Zawiera sporo listków i pyłu przy jednoczesnym braku patyczków. W smaku jest łagodna, choć słodkie nuty chimarrao ustępują wytrawnym akcentom. Nie ma też soczyście zielonego, chlorofilowego koloru. Najczęściej jest oliwkowa.

Jak przygotować napar yerba mate?

a) Do czego służy bombilla? Rodzaje bombilli do yerba mate.

Czym jest bombilla? To nic innego jak specjalna rurka filtrująca. Jest niezbędnikiem każdego fana yerba mate, gdyż oddziela fusy od naparu. Istnieje wiele rodzajów bombilli. Dobieramy je w zależności od materiału wykonania i rodzaju suszu yerba mate. Najczęściej wykonane są ze stopów metali. Do wyboru mamy tu m.in. aluminium, stal nierdzewną oraz alpakę zwaną także “nowym srebrem”. Są wyposażone w spiralne, łyżeczkowe lub dziurkowane filtry. Te mogą mieć jedną lub kilka warstw. Im jest ich więcej, tym dokładniej przefiltrujemy nasz napar.
bombilla plaska yerba mate bombilla spiralnabombilla filtr yerba mate

b) Co to jest matero? Naczynka do yerba mate.

Mając za sobą wybór bombilli, należy zastanowić się nad odpowiednim naczynkiem. Istnieje wiele rodzajów naczynek (matero) do yerba mate, a każde z nich ma nieco inną charakterystykę.

Tykwa

Przykładem tradycyjnych matero są tykwy wytwarzane z wysuszonej i wydrążonej tropikalnej dyni. Stanowią idealną opcję dla miłośników klasycznych, a do tego niedrogich rozwiązań.
tykwa yerba mate

Matero ceramiczne

W Europie największą popularnością cieszą się matera ceramiczne. Mają sporo zalet. Powoli się nagrzewają, cechuje je duża pojemność i wytrzymałość. Co więcej, prócz obmywania wodą nie wymagają skomplikowanej konserwacji.
tykwa soul mate

Palo santo

Mityczne “święte drzewo” to południowoamerykańska roślina od wieków czczona ze względu na swój niezwykły eteryczny aromat i zastosowanie w medycynie ludowej. Matero wykonane z palo santo wydziela żywiczny zapach jednocześnie wprowadzając nutę subtelności do smaku naparu.
tykwa palo santo

c) Przygotowanie naparu krok po kroku

Gdy jesteśmy już wyposażeni we wszystkie niezbędne akcesoria, pora przejść do najprzyjemniejszej z czynności, czyli oczywiście parzenia yerba mate. Istnieją różne szkoły przyrządzania naparu, my skupimy się na tej najpopularniejszej i powszechnie akceptowanej metodzie:
  1. Latynosi wypełniają naczynko suszem mniej więcej w 2/3. Dla początkującego mateisty może to być jednak nieco za dużo.
  2. Zakryj dłonią naczynko wypełnione suszem i kilkukrotnie wstrząśnij całością. Dzięki temu najdrobniejsze elementy opadną na dno i nie będą trafiać do rurki (bombilli) podczas picia.
  3. Odwróć matero tak, by znajdowało się pod kątem 45 stopni w stosunku do podłoża (patrz grafika). Umieść bombillę (rurkę) wzdłuż “piramidki” usypanej z suszu.
  4. Zwilż susz odrobiną zimnej wody.
  5. <>Gdy yerba zdąży się “napić”, możesz przejść do zalania całości gorącą wodą. Optymalnie powinna mieć około 70-80 stopni celsjusza. Najważniejsze, by nie był to wrzątek! Odczekaj chwilę, by napar dobrze się zaparzył.

Czas na degustację! Po wypiciu fusy będą nadawały się do kilkukrotnego zalania (średnio 4-5 dolewek). Wiele zależy tu od marki i rodzaju suszu. Nie bój się eksperymentować z dodatkami. W zależności od upodobań można pokusić się o odrobinę ziół, miodu, cytryny bądź innych cytrusów. Niech jedynym ograniczeniem będzie wyobraźnia!

d) Co to jest terere? Jak przygotować yerba mate na zimno?

Jak przygotować yerba mate na zimno? Wspominaliśmy o zalewaniu matero gorącą, choć nie doprowadzoną do wrzenia wodą. Jeśli jednak doskwierają nam upały lub zwyczajnie mamy ochotę się orzeźwić, idealnym rozwiązaniem będzie terere, czyli yerba mate na zimno. Tradycja pochodzi z Paragwaju, gdzie ze względu na ciężki tropikalny klimat chłodny napar cieszy się zdecydowanie większą popularnością. Przygotowanie będzie się odbywało analogiczne. Postarajmy się, by woda była dobrze schłodzona, gdyż np. w wodzie letniej ekstrakt nie uwalnia się tak łatwo. Po zalaniu trzeba też będzie nieco dłużej poczekać. Około 5 minut powinno być wystarczające by napój nabrał charakterystycznego koloru i goryczki. Terere smakuje świetnie z różnorodnymi dodatkami. Z pewnością świetnie sprawdzi się lód, kawałki cytrusów, a nawet soki. A zatem do dzieła!

e) Co to jest curado matero?

Jeżeli korzystacie z naczynek do yerba mate pochodzenia naturalnego, przede wszystkim drewnianych konieczne będzie ich odpowiednie przygotowanie. Curado ma na celu zaimpregnowanie drewna, by zwiększyć jego żywotność i wzmocnić materiał.

Curado tykwy (calabazy)

Calabaza to wysuszona dynia. Jeśli nie była używana, na jej dnie zgromadzi się sporo nagromadzonego miąższu. Trzeba koniecznie go usunąć. Jak to robimy? To proste! Zalewamy naczynie wodą i pozostawiamy na noc. Kolejnego dnia niechciany miąższ będzie można wyskrobać (np. łyżeczką). Proces powtarzamy. Kolejnego dnia wystarczy tylko jeszcze raz przepłukać tykwę zimną wodą. Dopiero teraz będzie gotowa do użycia.

Curado palo santo i innych matero z drewna

Tutaj proces curado będzie odrobinę bardziej złożony. Na początku, opłukujemy naczynie bieżącą wodą. Po wyschnięciu delikatnie smarujemy wnętrze olejem lub oliwą. W takim stanie pozostawiamy nasze matero na około dwie doby. W tym czasie powinno solidnie nasiąknąć tłuszczem. Następnie, wsypujemy susz i zalewamy całość ciepłą wodą — tak, jak gdybyśmy parzyli sobie yerbę. Zostawiamy naczynie na noc, a rano opłukujemy je, pozbywając się zawartości. Gotowe!
Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z Polityką dotyczącą cookies. Moż
Zamknij
pixel